Tym słowem pragnę odnieść się także do postulatów zawartych w otwartym liście skierowanym do mnie i nagłośnionym w mediach. Przepraszam, że dopiero teraz zabieram głos, ale został on złożony w naszej Kurii we wtorek 10 marca, o godz. 9.00, a tego dnia o godz. 11.00 w Warszawie rozpoczęła się Konferencja Episkopatu Polski.

W komunikacie po zakończeniu 404. Zebrania Plenarnego KEP wskazano, iż biskupi podjęli decyzję o ustanowieniu wymienionej w tytule Komisji oraz nadaniu jej kościelnej publicznej osobowości prawnej. Przyjęte zostały zasady jej działania oraz statut. Tym samym rozpoczęła się droga do powołania przewodniczącego Komisji i podjęcia dalszych procedur.

Chciałbym w kilku zdaniach odnieść się do tego ważnego wydarzenia, które wpisuje się w cały szereg działań, które dążą do oczyszczenia środowiska kościelnego, a przede wszystkim mają zapewnić bezpieczeństwo najmłodszym i wypracować skuteczny system prewencji. Komisja nie ma charakteru śledczego, ale będzie pracować w oparciu o archiwa kościelne i państwowe (np. dostępne w zasobach IPN) oraz rozmowy ze skrzywdzonymi i świadkami. W razie podejrzenia popełnienia przestępstwa Komisja powiadomi prokuraturę lub policję oraz zgłosi to stronie kościelnej, aby rozpocząć dochodzenie wstępne i powiadomić Stolicę Apostolską.   

W naszej archidiecezji wobec wszelkich działań Komisji deklaruję całkowitą współpracę. Czekam na jej działania i zakładam, że będzie niezależna, rzetelna, lojalna jedynie wobec prawdy i interdyscyplinarna. Moim zdaniem to dobre rozwiązanie i synodalne, ponieważ posiada mandat wszystkich biskupów Konferencji Episkopatu Polski i było postulowane i wspierane przez wiele środowisk.

W archidiecezji regularnie spotykam się z wiernymi, mamy 275 parafii, przeszło sześciuset księży, około 140 sióstr zakonnych i kilkaset różnych małych wspólnot, grup, rad, ruchów i stowarzyszeń i dobrze wiem, że chociaż mamy dobre intencje, pragniemy prawdy i oczyszczenia, to oczekiwania i propozycje dróg, które do tego prowadzą są bardzo różne.  Żadnej grupy nie odtrącam i nie lekceważę, przynajmniej staram się wszystkich wysłuchać i wziąć pod uwagę różne głosy, ale też nie chcę żadnej grupy faworyzować! Problem jest bolesny, a skrzywdzeni wymagają szacunku, sprawiedliwości i delikatności, aby uniknąć ich wtórnej wiktymizacji. Sprawa domaga się poważnej dyskusji na argumenty i fakty.

Pragnę przypomnieć, że w Polsce w 2019 roku powołano Państwową Komisję do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości wobec małoletnich poniżej 15. roku życia. Od początku jej istnienia trafiło do niej około 2 tys. zgłoszeń, a obecnie bada około 800 spraw. Niestety najczęściej wykorzystują ofiary najbliżsi, a 20% zgłaszanych przestępstw dotyczy Internetu. Do tej Komisji trafią także sprawy duchownych, również z naszej archidiecezji. Wśród zadań Komisji jest także badanie sposobu reagowania organów państwa, organizacji i innych podmiotów, w tym Kościołów i związków wyznaniowych!   

Moim zdaniem doświadczenie już nas nauczyło, że siła nie leży w ilości, tylko w jakości działania takich gremiów. Przecież w Polsce są inne grupy społeczne i zawodowe i one nie powołują odrębnych komisji, ale zakładam, że podobnie jak Kościół mają swoje wewnętrzne procedury, które pomagają dojść do prawdy i wyjaśniać oskarżenia w tej materii.  

W pracach takiej Komisji na pierwszym miejscu jest dobro skrzywdzonych, ale trzeba również uwzględnić przepisy związane z RODO, ochronę danych wrażliwych. Ponadto Konstytucja RP stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu (Art. 42 ust. 3). Jest to fundamentalna zasada w państwach prawa. Trzeba także zminimalizować możliwość manipulacji lub fałszywych informacji i oskarżeń.

Niezwykle ważne jest, że działają w Kościele odpowiednie instytucje służące pomocą ofiarom np. Fundacja św. Józefa, a w naszej archidiecezji działa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Spe salvi prowadzona przez Caritas, jest telefon dla skrzywdzonych, prowadzony przez doświadczonych psychologów czy Katolicki Telefon Zaufania, który działa od dawna i służy pomocą w sytuacjach kryzysowych.  

W archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej każde zgłoszenie jest traktowane z należytą powagą i zgodnie z przepisami prawa świeckiego i kościelnego. System zgłaszania jest ogólnie dostępny, wszelkie dane są podane na stronie internetowej; w ramach prewencji w archidiecezji istnieje Katalog dobrych praktyk w relacjach duszpasterskich – każdy duszpasterz musiał się z nimi zapoznać i zaakceptować. Przypominam, że art. 240 Kodeksu Karnego nakazuje każdemu (nie tylko duchownym), kto posiada wiedzę o przestępstwie pedofilii, niezwłoczne zgłoszenie tego organom ścigania, a więc policji lub prokuraturze.

W ramach tzw. ustawy Kamilka we wszystkich parafiach, ośrodkach duszpasterskich i instytucjach podległych archidiecezji wprowadzono Standardy ochrony małoletnich; księża i katecheci przeszli kilka serii szkoleń organizowanych m.in. przez Centrum Ochrony Dziecka przy Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie.

Jeszcze raz podkreślam, że nikogo nie lekceważę i każdy dobry postulat jest cenny, jednak w działaniach muszę uwzględniać wszystko o czym napisałem wyżej. Bardzo mi zależy, chyba jak wszystkim wierzącym i ludziom dobrej woli, żeby każdy w Kościele był bezpieczny, a szczególnie dotyczy to bezbronnych dzieci i młodzieży!

Dziękuję za zaangażowanie w dzieło oczyszczenia i pracę nad prewencją. Wszystkich otaczam modlitwą i błogosławię!

/-/+Wiesław Śmigiel  
        Arcybiskup Metropolita
Szczecińsko-Kamieński