Pod hasłem Katecheza w służbie wiary w dniach od 10-11 czerwca 2013 roku w Trzęsaczu po raz dziesiąty odbyła się debata katechetyków polskich zorganizowana przez Katedrę Katechetyki Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Podczas pierwszej sesji zatytułowanej „Problem wiary we współczesnym świecie”, którą prowadziła   s. dr hab. Halina Wrońska z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego zagadnienie wiary w świetle badań socjologicznych zostało zaprezentowane przez o. prof. dra hab. Andrzeja Potockiego (Uniwersytet Warszawski). Prelegent ukazał jak religijność sytuuje się w kontekście świata wartości. Badając zagadnienie religijności należy wziąć pod uwagę jej elementy składowe: autoidentyfikacja religijna (człowiek deklaruje się jako wierzący), praktyki religijne (jednorazowe, obowiązkowe, nadobowiązkowe), wiedza religijna (dużo wiem, ale nie muszę wierzyć, albo niczego nie wiem), wiara (deklarujemy się obecnie jako prowierzeniowi, ale także jako wierzący na swój sposób), moralność, więź z Kościołem. Suma tych elementów daje prawdziwy obraz religijności. Socjologowie zauważają bardzo niski poziom wiedzy religijnej z jednej strony, a z drugiej –  jej pogłębienie w małych grupach czy ruchach religijnych. Jako choroby polskiej wiary mówca wskazał: ateizm (negacja), horyzontalizm (sprowadzanie rzeczywistości do tego, co doczesne), selektywność (wybiórczość), prywatyzację wiary (coś przyjmuje się, a coś odrzuca), fideizm (brak podbudowy rozumowej dla wiary), fanatyzm (upór w promocji swoich duchowych poglądów), bigoterię (doświadczenie wiary redukuje się, a manifestuje się nadgorliwość), brak przełożenia wiary na życie, grzech śmiertelny ( jako oddalenie się od Chrystusa).

Ksiądz prof. dr hab. Zdzisław Kroplewski (Uniwersytet Szczeciński) przedstawił problem wiary od strony psychologicznej, a więc z perspektywy konkretnego człowieka, który funkcjonuje we wspólnocie. Zaznaczył, że psychologia nie zajmuje się nadprzyrodzonością, a ujęciami wiary: behawioryzm (człowiek uczy się reagować na bodźce, religijność jest więc reakcją na bodźce), psychoanaliza (religijność jest przeszkodą, nie pozwala na aktywność), kognitywizm (w człowieku tworzą się schematy, w które włączona jest także religijność), psychologia humanistyczna (humanizm wchodzi w miejsce religii). Na rozwój religijności wpływają trzy czynniki: genetyczno-biologiczne, środowiskowe oraz tożsamości.

W kontekście powyższych przedłożeń w dyskusji odniesiono się do obrazu wiary i religijności katechizowanych. Podkreślono konieczność zintegrowania wiary ze środowiskiem katechetycznym, a także współpracy z rodzicami, mediami i grupami angażującymi dzieci i młodzież.

Drugiej sesji zatytułowanej „Wiara jako pierwszorzędny cel katechezy” przewodniczył ks. prof. dr hab. Piotr Tomasik (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie). Tematykę tę od strony teologicznej przedstawił ks. prof. Janusz Bujak (Uniwersytet Szczeciński). Prelegent wykazał, że wiara jest postawą zawierzenia Bogu, aktywnością Boga w człowieku. Zadaniem teologów zaś jest badanie osoby ludzkiej we wszystkich jej wymiarach i otwarcie się na Prawdę. Ksiądz prof. dr hab. Roman Murawski (TS Warszawa) w  przedłożonym temacie „Wiara a wychowanie” próbował wyjaśnić, co znaczy wychowanie w wierze. Podkreślił, że wierzyć znaczy „nasłuchiwać głosu Boga” (DV 2), to przyjąć Słowo Boże, które daje nowe widzenie świata i siebie. Postawa ta zawiera dwa aspekty: nawrócenia i poznania. Jest też działaniem wychowawczym. Pytaniem jest dziś jak wiarę przekazać, czy działania katechetyczne są w tym względzie atrakcyjne i czy szkolne lekcje religii mają wychowywać w wierze? Ksiądz prof. Murawski zauważył, że katecheza szkolna jest zapoczątkowaniem procesu dojrzewania wiary, etapem, przygotowaniem drogi.

Ostatniej sesji zatytułowanej „Możliwości pogłębienia wiary dzisiaj na katechezie, także w szkolnym nauczaniu religii” przewodniczyła prof. Anna Zellma (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). W tej części referat wygłosił ks. dr Marek Korgul (PWT Świdnica) dotyczący praktycznej realizacji wychowania w wierze. Wskazał, że analiza podręczników do nauki religii pokazuje, że zawarty jest w nich aspekt poznawczy, a często brakuje komponentu wychowania do wiary. Wynika to stąd, że autorzy materiałów katechetycznych zakładają, że uczeń wie co znaczy wiara. W tym kontekście ks. dr hab. Andrzej Draguła (Uniwersytet Szczeciński) zauważył, że więcej jest w katechezie szkolnej wyjaśniania niż rozumienia katechezy jako wdrażania. Ponadto należy podkreślać w szkolnej katechezie element świadomości, że Bóg jest naszym Ojcem i to stanowi źródło naszej radości. Ci, którzy przekazują tę prawdę powinni być ludźmi radości (s. prof. M. Sondej).

Jubileuszowa debata katechetyków polskich w Trzęsaczu dotyczyła tematu wiary, który jest kluczowym zagadnieniem w Roku Wiary. Problemem palącym jest fakt, że często fundamenty wiary kurczą się u katechetów, dlatego ważny jest element formacyjny. Tak, by katecheta stale stawał się człowiekiem wiary i szukał inspiracji do misji głoszenia orędzia zbawczego. Dzisiejszy czas jest szczególny, wymagający dla głoszących Ewangelię, ponieważ przemiany, które następują, wymagają błyskawicznego wyczucia sytuacji. Szansą jest ewangelizacja, jako siła działalności Kościoła, bo z głoszenia Ewangelii rodzi się wiara. Można wymieniać elementy charakteryzujące czasy: rozpad więzi międzyludzkich, płytkość przekazu, atmosfera niepewności spowodowana kryzysem ekonomicznym, nieufność do Kościoła, wybiórczość prawd wiary, zniechęcenie prowadzących szkolne lekcje religii, można też krytykować młodzież, że nie chce słuchać, dzieci, że rozkapryszone, rodzice roszczeniowi itd., ale nie można zaprzestać poszukiwaniom dotarcia z przekazem ewangelicznym. W działaniach katechetycznych liczy się coś, co jest dobrym pomysłem, coś, co zapowiada przygodę i może przynieść niespodziankę. Nade wszystko jednak należy pozwolić działać Bogu.

                        tekst: ks. Andrzej Supłat

Poruszone kwestie:

I sesja: Problem wiary we współczesnym świecie:  

                        - w rozumieniu socjologa – o. prof. Andrzej Potocki OP – UW Warszawa

                        - w rozumieniu psychologa – ks. prof. Zdzisław Kroplewski  - US Szczecin

                        Prowadzenie debaty: s. prof. H. Wrońska – KUL Lublin

II sesja:  Wiara jako pierwszorzędny cel katechezy

                        - od strony teologicznej – ks. prof. Janusz Bujak – US Szczecin

                        - od strony katechetycznej – ks. prof. Jan Szpet – UAM Poznań

                        Prowadzenie debaty: -  ks. prof. Piotr Tomasik - UKSW Warszawa

III sesja: Możliwości pogłębienia wiary dzisiaj na katechezie, także w szkolnym nauczaniu                     religii?

                        - wiara a wychowanie – Ks. prof. Roman Murawski TS - Warszawa

                        - praktyczna realizacja wychowania w wierze (podręczniki, metody i

 świadectwa) – Ks. dr Marek Korgul – PWT Świdnica

                        Prowadzenie debaty. prof. Anna Zellma – UW-M Olsztyn