Permanentna formacja katechetów w ramach dekanalnych ośrodków.

1.      Założenia merytoryczne: BYĆ, WIEDZIEĆ, UMIEĆ DZIAŁAĆ (DOK 238).

     - ,,być”- we wspólnocie katechetycznej w swojej parafii, w  rejonie, w ośrodku katechetycznym, przez co można  budzić w  sobie świadomość Kościoła jako,,komunii”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

   - „wiedzieć”- zdobywać najnowsze informacje dotyczące katechizacji;

  -,,umieć działać”- przekazywać zdobyte umiejętności w posłudze szkolnej i parafialnej.

2.      Założenia formalne: podstawową  permanentnej formacji są;

   - Szczecińskie Dni Katechetyczne ,

   - Szczecin, skupienie adwentowe katechetów,

   - Rekolekcje zamknięte,

   - Spotkania w dekanalnych ośrodkach katechetycznych,

   - Szczecin Msza św., na zakończenie roku szkolnego. 

Ad. 1. Założenia merytoryczne permanentnej formacji w rejonach.        

     Każdy program permanentnej formacji, zatwierdzany przez Ks. Abp A Dzięgę, będzie realizowany w trzech opisanych po niżej wymiarach. Chodzi bowiem o stałą formację katechetów dla potrzeb ewangelizacyjnych obecnej chwili historycznej, z jej wartościami, wyzwaniami. Aby stawić czoło temu zadaniu, potrzebni są katecheci obdarzeni głęboką wiarą, wyrazistą tożsamością chrześcijańską i eklezjalną oraz głęboką wrażliwością społeczną. DOK 237.

Wymiary formacji : ,, Być, wiedzieć, umieć działać” (DOK 238).

  - ,,być”- we wspólnocie katechetycznej w swojej parafii, w  rejonie, w ośrodku katechetycznym, przez co można  budzić w  sobie świadomość Kościoła jako ,,komunii,

   - „wiedzieć”- zdobywać najnowsze informacje dotyczące katechizacji;

  -,,umieć działać”- przekazywać zdobyte umiejętności w posłudze szkolnej i parafialnej.

Pierwszy wymiar:  ,,Być” sobą i z Chrystusem  - formacja ludzka i chrześcijańska.

      Ośrodki katechetyczne mają być przede wszystkim miejscem trwania z Chrystusem na modlitwie we wspólnocie Kościoła.  Formacja katechetów oddających się posłudze Słowa, powinna przebiegać w dwóch kierunkach wertykalnym ,,Być” z Chrystusem i horyzontalnym ,,Wiedzieć i Działać”.  W pierwszym wymiarze wertykalnym - chodzi o rozwój powołania katechetycznego, tzn. osobistej więzi z Bogiem. Drugi wymiar - horyzontalny powinien wzbogacać umiejętności przekazywania Bożego orędzia od strony merytorycznej oraz praktycznej (Dekret o apostolstwie świeckich nr 3).Celem tak rozumiane pracy jest katecheza wierna Bogu i człowiekowi. Stąd też  katecheci powinni w Dekanalnych ośrodkach katechetycznych, ożywić swoją posługę przez życie duchowe, dając Jezusowi absolutne pierwszeństwo. Katecheta, właśnie po to, by móc owocnie wypełniać swoją posługę prorocką, powinien wejść w szczególną, i głęboką zażyłość z Chrystusem, dobrym Pasterzem, który sam pozostaje pierwszorzędnym sprawcą każdego działania.

     Życie duchowe katechetów będzie wzrastać pod warunkiem, że zostanie wszczepione w Chrystusa przez liturgię, modlitwę osobiste, praktykowanie cnót chrześcijańskich. Z jednej strony w ośrodkach dekanalnych będzie obecna modlitwa wspólnotowa i wówczas to my będziemy mówili do Boga z drugiej strony poprzez studium Pisma św., KKK i Nauki Społecznej Kościoła Bóg będzie mówi do nas. Innymi słowy Lectio divina Pisma św. Katechizmu Kościoła Katolickiego i Nauki Społecznej Kościoła stanowi podstawę permanentnej formacji katechetów. Jest to więc zasadnicze i stałe źródło w procesie formacji permanentnej. Chodzi o zachowanie ciągłości formacji jak i struktury dialogicznej spotkań, które należy traktować jako niepowtarzalny czas  obdarowania katechetów mocą : Słowa Bożego i sakramentów św., tak aby wyzwolić w nich zaangażowanie apostolskie. Co roku wyznaczany temat szczegółowy formacji katechetów  ma być zaś okazją do wsłuchania się w głos Kościoła w dany roku liturgicznym.  Formacja katechetów powinna umożliwiać doświadczenie spotkania Boga w Piśmie Świętym i sakramentach, zwłaszcza w Eucharystii (DA3). Ten swoisty dialog duchowy powinien mieć charakter stały to znaczy każde spotkanej w rejonie powinno składać się z Mszy św., sprawowanej w intencjach katechetów i z zajęć realizowanych w formie warsztatów. 

    Od roku 2013/14 do uczestnictwa w spotkaniach zobowiązani są księża neoprezbiterzy, pozostali na zasadzie dobrowolności. Dzięki ich obecności i zaangażowaniu, również po zakończeniu spotkana ośrodki w zależności od zapotrzebowana katechetów mogą pełnić rolę wieczerników.

    Ośrodki katechetyczne powinny mieć swojego Ojca duchownego, który na co dzień, a nie tylko w okresie spotkań w rejonach, będzie służył katechetom kierownictwem duchowym. Forma tej posługi to znaczy, czas i miejsce będą ustalane indywidualnej w każdym ośrodku i podane do wiadomości katechetom.

     Bardzo pomocną w permanentnej formacji jest dobrze zaopatrzona biblioteczka katechetyczna. Istnieje szansa by dwanaście ośrodków na terenie  naszej archidiecezji wyposażyć w najnowsze czasopisma i niezbędną literaturę katechetyczną. Forma, dostępność korzystania ze zbiorów jak również sposób ich pomnażana wymagają szczegółowych ustaleń i wychodzą poza ramy tego opracowana. 

Drugi wymiar:  ,,Wiedzieć”- formacja doktrynalna. 

       Ośrodki katechetyczne mają kształtować umiejętność widzenia  i oceniana bieżących problemów życiowych zarówno katechizowanych jak  i katechizujących  w świetle nauki Kościoła. Katecheta powinien ciągle poznawać doktrynę chrześcijańską – ortodoksie, po to by poprzez różnorodne materiały poglądowe, pomoce dydaktyczne i środki przekazu, katechizowani w sposób dostosowany do ich charakteru, zdolności, wieku i praktycznych warunków życia, byli w stanie w pełni wniknąć w orędzie zbawcze i stosować je w życiu.

     Katecheta powinien umieć połączyć poznawczy i życiowy wymiar wiary, ortodoksję i ortopraksję, zmysł eklezjalny i społeczny. Ortodoksyjny katecheta powinien przyjąć jako pierwszorzędny punkt odniesienia: Pismo święte, Katechizm Kościoła Katolickiego i Naukę Społeczną Kościoła. Te trzy źródła stanowią rzeczywistą pewną i autentyczną normę nauczania Kościoła katolickiego do której katecheta winien ciągle sie odwoływać.

     Systematyczna praktyka Lectio Divina Pisma świętego obok analiza KKK i Nauki Społecznej Kościoła, stanowić będzie podstawę doktrynalnej formacji katechetów w dekanalnych ośrodkach. Nie wykluczone, że ostateczne formacja doktrynalna - realizując trzy wyżej wymienione założenia - przyjmuje formę katechezy dorosłych.

     Dekanalne ośrodki katechetyczne będą również otwarte na katechetyczno-pastoralne treści przekazywane z ogólnopolskiej debaty katechetyków polskich, jak i wskazań Komisji Wychowania Katolickiego Episkopatu Polski oraz bieżących spraw podejmowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. W założeniach więc ośrodki dekanalne obok formacji duchowej katechetów mają być miejsce w którym są poznawane a następnej przekazywane założenia pastoralne do nauczana religii w szkole i katechezy parafialnej.

Trzeci wymiar:  ,,Działać” - formacja metodyczna.

        Celem formacji metodycznej jest z jednej strony pomoc katechetom w osiąganiu właściwego przygotowania, pedagogicznej a z drugiej strony metodologiczno-dydaktycznej warsztatu ich pracy. Sprawdzoną formą działania w tym względzie są lekcje pokazowe,  które pewnej z konieczności będą realizowane w ośrodkach bez udziału uczniów. Ale nawet  tak zubożona forma pokazu jest lepsza od wykładu na temat: metod aktywizujących w katechezie, zgodne zresztą z zasadą, ,,powiedz mi a zapomnę pokaż a zapamiętam”.

      Ośrodki dekanalne obok pomocy pedagogicznej, metodologicznej mają również pomagać katechetą religii poznać doroczny program duszpasterski Kościoła i po przez to umożliwić im włączać się w pastoralną działalność Kościoła powszechnego i partykularnego. Chodzi o to by te doroczne założenia programowe Kościoła, były uwzględniane i wdrożenia w ramach szkolnej lekcji religii jak i katechezy parafialnej czy pozaparafialnej. Sprawdzonymi formami działania w tym względzie są:  Rycerstwo Niepokalanej, Koła misyjne, Koło Caritas, Szkolne klubu wolontariuszy, Towarzystwo przyjaciół seminarium, Ruch Światło-Życie, Koła różańcowe itd. Celem tak rozumianej formacji jest stworzenie pomostu między szkolną lekcją religii a parafią. Może również ona przybierać postać działań na pograniczu parafii i szkoły. Będą więc to działania na pograniczy dwóch różnych środowisk.

     Stała i systematyczna formacja katechetów zgodnie z zaleceniem Ks. Abp A. Dzięgi będzie realizowana w czterech rejonach Archidiecezji: Szczeciński, Nadmorski, Południowy, Wschodni.

      Regiony będą funkcjonować na zasadzie założenia ogólnego: w jednym ośrodku formacji znajdującym się najbliżej miejsca zamieszkania katechety prowadzona jest formacja permanentna. Każdy, z czterech wymienionych rejonów będzie miał swoje ośrodki – tzw. centra formacyjne skupiające najbliższe dekanaty w ośrodki katechetyczne” których celem będzie formacja duchowa i katechetyczno-pastoralna katechetów. 

    Każdy rejon będzie miał swojego animatora na poziomie diecezjalnym, z nominacji są nimi  wizytatorzy diecezjalni, którzy koordynują pracę całego ośrodka wespół z koordynatorami dekanalnymi czy parafialnymi.  Praca w rejonach polegać będzie na przeprowadzeniu dwóch spotkań w roku katechetycznym: 

Pierwsze spotkanie - okres jesienny,

Drugie spotkanie - okres wiosennym.

      Rejony będą podzielone na ośrodki. Dwanaście  ośrodków to miejsca spotkań dla trzydziestu sześciu dekanatów na terenie całej Archidiecezji. Na ośrodki zostały wybrane te parafie, które posiadają najlepsze zaplecze do pracy i dogodny dojazd. Przewidywana liczba uczestników formacji permanentnej nie powinna przekroczyć pięćdziesięciu osób, co pozwoli na pracę grupową i warsztaty.  

  Ks. dr Włodzimierz Olszewski